พระมหากรุณาธิคุณ

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงตระหนักถึงความสำคัญของงานศิลปกรรม อันเป็นสมบัติล้ำค่าที่ควรรักษาและสืบสานไว้ให้เป็นมรดกของชาติต่อไป จึงมีพระราชประสงค์ที่จะทรงฟื้นฟูงานศิลปะประเภทต่าง ๆ รวมทั้งงานจิตรกรรม

หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ กำเนิดจากพระราชดำริและ พระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเงินจำนวน 7 ล้านบาท ซึ่งผู้มีจิตศรัทธา 7 ท่าน รวมทั้งธนาคารกรุงเทพ ทูลเกล้าฯ ถวายในวโรกาสเสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานรางวัล "จิตรกรรมบัวหลวงต้นแบบภาพปัก เพื่อ มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ" ที่ธนาคารกรุงเทพ สำนักงานใหญ่สีลม เมื่อวันศุกร์ที่ 15 มิถุนายน 2545 แก่คุณชาตรี โสภณพนิช ประธานกรรมการธนาคาร และประธานมูลนิธิธนาคารกรุงเทพ เป็นทุนประเดิมในการสร้างหอศิลป์ เพื่อใช้เป็นสถานที่จัดแสดงผลงานจิตรกรรมดีเด่นของศิลปินรุ่นใหม่ และศิลปิน ที่ได้รับยกย่องเชิดชูเกียรติ

ธนาคารกรุงเทพได้รับสนองพระราชดำริ และพระมหากรุณาธิคุณนี้ ด้วยการปรับปรุงพัฒนาอาคารสาขาสะพานผ่านฟ้า โดยลดทอนส่วนที่ทำการของธนาคารลง แล้วจัดพื้นที่ทั้ง 5 ชั้นของอาคารที่ปรับปรุงใหม่ ให้เป็นหอศิลป์ที่มีความโอ่โถงทันสมัย ด้วยพื้นที่ใช้สอยถึง 3,700 ตารางเมตร เพื่อใช้จัดนิทรรศการศิลปกรรมทั้งแบบถาวรและหมุนเวียน รวมถึงการจัดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อเสริมสร้างความรู้และความเข้าใจด้านศิลปะแก่ผู้สนใจให้กว้างขวางต่อไป

นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้และเป็นสิริมงคลสูงสุด ที่ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ พระราชทานนามหอศิลป์ตามพระนามาภิไธยว่า "หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ" และได้เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเป็นประธานในพิธีเปิดเมื่อวันเสาร์ที่ 9 สิงหาคม 2546 ทั้งยังได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ ฯพณฯ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ เป็นประธานกรรมการก่อตั้ง "มูลนิธิหอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ" เพื่อบริหารจัดการงานต่าง ๆ หอศิลป์สมเด็จฯ ให้ลุล่วงตามพระราชดำริต่อไป